Raadslid in Ouderkerk

Door alle ontwikkelingen in de K5 lijkt het een eeuwigheid, maar het is nog maar anderhalf jaar geleden dat twee burgemeesters zich in klare taal uitlieten over de toekomst van de Krimpenerwaard. Vertrekkend burgemeester Kees Veerhoek van Nederlek twijfelde in zijn ontslagbrief hardop over het voortbestaan van vijf zelfstandige gemeenten. Zijn collega Dick de Cloe van Schoonhoven zei in zijn nieuwjaarstoespraak dat de K5 nergens toe leidt en dat de gemeenten maar beter kunnen worden samengevoegd tot één grote Krimpenerwaardgemeente.
K5-voorzitter Arie van Erk, burgemeester van Bergambacht, reageerde ontstemd. Veerhoek en De Cloe spraken voor hun beurt, zei Van Erk afgemeten: ‘Als voorzitter van de K5 wil ik nog maar eens aangeven dat de gemeenteraden gaan over de toekomst van hun gemeente en niet burgemeesters. Ik betreur het dat een aantal collega’s zich in de pers zo nadrukkelijk uitlaten over de toekomst van de Krimpenerwaard.’
Dat was januari 2008 en het AD kopte: ‘Burgemeesters ruziën’. Het droeg bepaald niet bij aan het beeld van een eendrachtig samenwerkend gebied.
In juni 2009 is een andere Arie van Erk opgestaan. Hij doet nu precies wat hij zijn collega’s toen verweet. Volgens huis-aan-huis blad Het Kontakt houdt Van Erk nu een onbeschaamd pleidooi voor een fusie van de K5 met Krimpen aan den IJssel. Ik weet niet of het klopt; ik ken de bron waaruit Het Kontact citeert niet en als het niet klopt, dan heb ik dit stukje niet geschreven. Maar als het wél klopt, dan kan dit natuurlijk niet. Waar blijft hij met zijn mooie woorden van januari 2008, dat de gemeenteraden over de toekomst van hun gemeenten gaan?
Destijds gaf ik op deze plek Veerhoek en De Cloe gelijk. Burgemeesters hóren een visie te hebben op de toekomst en die moeten ze niet voor zich houden. Het verschil met de situatie van nu is, dat Van Erk niet spreekt voor zijn eigen gemeente. Hij is ook (nog?) geen burgemeester van de Krimpenerwaard, dus moet hij daar zijn mond over houden. Van Erk is voorzitter van het samenwerkingsverband, meer niet, en in die hoedanigheid past een terughoudende opstelling. Juist over zo’n gevoelig onderwerp waarover een enorme verdeeldheid bestaat (wel of geen herindeling, K5 of K6) hoort hij geen opvatting te hebben en deze al helemaal niet hardop uit te spreken.
Van Erk ging wat mij betreft in de fout toen hij Veerhoek en De Cloe terechtwees, hij vliegt nu opnieuw uit de bocht. Als wielrenner (hij is bijna de snelst fietsende burgemeester van Nederland) moet hij toch weten dat je een gladde bocht niet te snel in moet gaan, dat je tijdig in de remmen moet knijpen – hoe graag je ook naar die finishlijn wilt.
Toen het NK Wielrennen voor burgemeesters enige tijd geleden in Bergambacht werd gehouden, waren de straten van het dorp kletsnat. Ik zag toen hoe verantwoord en voorzichtig de coureur Van Erk de bochten aansneed. Een schril contrast met het onbesuisde gedrag van de bestuurder Van Erk en genoeg reden om hem hierover donderdag in de Krimpenerwaardraad stevig aan de tand te voelen. Dan mag hij blij zijn als hij, met de nodige schaafwonden, als voorzitter verder mag naar de eindstreep, naar de veelbesproken 'stip op de horizon'. Dankzij zijn openhartigheid weten we nu in ieder geval hoe die er volgens de K5-voorzitter uit zou moeten zien.

Het is natuurlijk geheel ten onrechte, maar als ik lees van initiatieven van boeren waarbij in één adem het Veenweidepact wordt genoemd, word ik argwanend. Boeren en Veenweidepact – het is, voorzichtig uitgedrukt, geen gelukkige combinatie. De boeren reageerden de afgelopen jaren op de term Veenweidepact als de spreekwoordelijke stier op de rode lap waardoor vaak onfrisse discussies ontstonden.
Toen ik een tijdje geleden de folder in de bus kreeg over de Landschapsdag was mijn achterdocht dan ook snel gewekt. Want achter de organisatie, de Stichting Bloeiend Platteland, stonden drie boerenbedrijven uit Gouderak. Dat beloofde dus niet veel goeds. Dacht ik.
Maar nauwkeuriger lezing en een bezoekje aan de website zetten mij weer op het juiste spoor. Deze drie families zijn misschien ook niet gelukkig met de komst van het Veenweidepact, maar ze accepteren het wel als een feit en dat is het vertrekpunt van hun denken en handelen: welke mogelijkheden biedt het pact, wat kunnen we doen om de doelstellingen van het pact in ons voordeel te gebruiken, hoe kunnen we hier op inspelen met nieuwe initiatieven, zonder onze boerenachtergrond te verloochenen?
Kijk, dát zijn voorbeelden van particulier initiatief waar ik een beetje gelukkig van word. Er zijn dus tóch boeren die méé willen denken in plaats van alleen maar de hakken in het zand, of in dit geval het veen zetten. En wat nog mooier is: zij wilden het hele dorp daar bij betrekken, door hun ideeën te delen en anderen op te roepen ook met suggesties te komen om ervoor te zorgen dat Gouderak klaar is voor de toekomst. Nieuw elan, dat is wat het dorp nodig heeft.
De ideeën hadden zaterdag moeten culmineren in een grote manifestatie, een Landschapsdag waarop alle facetten van leven en werken in het Nieuwe Gouderak aan bod zouden komen. Die dag was groots aangekondigd, met posters en flyers en met veel stukken in de regionale pers – maar de belangstelling was uiteindelijk bedroevend laag.
Jammer. We mopperen wat af met z’n allen – op de politiek, die Gouderak het Veenweidepact door de strot wil duwen, op de provincie die maar wat doet zonder stil te staan bij de gevolgen voor het dorp. Maar áls er dan eens een groepje boeren opstaat met frisse ideeën, zich niet fatalistisch maar proactief opstelt, vooruit wil, dan geven we ineens niet thuis. Dan is er uiteindelijk een handjevol mensen dat in het Dorpshuis de moeite neemt ideeën voor de toekomst op te schrijven. Wat is er dan nog over van die beroemde betrokkenheid van de Gouderakkers bij hun dorp, vraag ik me af. Reikt die echt niet verder dan de hoek van de straat waar ze wonen, de vereniging waar ze lid van zijn? Of is de conclusie, dat het Veenweidepact eigenlijk niemand interesseert? Dat zou ook interessant zijn.
Hoe het ook zij, Gouderakkers hebben een unieke kans laten liggen om mee te denken over hun eigen toekomst. Maar het is nog niet te laat, via deze website kun je altijd nog je ideeën kwijt. En ik wil politieke partijen in de raad oproepen dit soort initiatieven te koesteren in plaats van steeds maar weer de confrontatie met de provincie te zoeken. Neem een voorbeeld aan onze boeren, accepteer dat het Veenweidepact er komt (inclusief de 100 meter-grens waar de provincie al lang mee heeft ingestemd maar waartegen sommigen zich tegen beter weten in hardnekkig blijven verzetten) - en begin nou eindelijk eens te werken aan de toekomst.
Die kan zo mooi zijn. Had iedereen sinds zaterdag kúnnen weten.

Raar, dat Schoonhoven.
Het advies van de commissie-Leemhuis lag nog maar net op straat of burgemeester en wethouders van die stad lieten al weten er heel ‘content’ over te zijn. Da’s leuk en aardig, maar veel interessanter is natuurlijk wat het hoogste orgaan van de gemeente ervan vindt: de gemeenteraad. En die is helemaal niet zo ‘content’.
Als er binnen de gemeente al tweespalt is over zoiets wezenlijks als de eigen toekomst, dan is het niet verwonderlijk dat de samenwerking tussen de gemeenten in de Krimpenerwaard ook niet zo soepel verloopt – om het voorzichtig uit te drukken.
Juist nu, nu we er in Rotterdam-Rijnmond een gezamenlijke vijand bij hebben gekregen, was het goed geweest als de K5-gemeenten eensgezind stelling hadden genomen en hadden gezegd: ‘Dat nooit, dan nog liever een K5-gemeente’. Maar nee, in plaats daarvan schieten we weer alle kanten uit. Het college van Schoonhoven zegt het een, de raad vindt iets anders en vandaag gooide Nederlek daar nog eens een persbericht overheen waarin a) de vloer werd aangeveegd met het rapport van Leemhuis en b) nog eens werd benadrukt dat Nederlek toch echt als zelfstandige gemeente verder wil.
Een achterhoedegevecht, heet dat.
En nu lees ik in het AD dat Gemeentebelang, de lokale partij van Schoonhoven, ook zelfstandig wil blijven (logisch, zelfstandigheid is haar bestaansrecht) - maar wél één ambtelijk apparaat voor alle K5-gemeenten wil.
Niet bijster origineel. Zelf heb ik heel lang geleden deze variant al eens geopperd en ik herinner me dat in Ouderkerk ook het CDA hiervoor heeft gepleit. Een beetje laat ook, deze ultieme poging van Gemeentebelang om het eigen vege lijf te redden. Waarom niet eerder hiermee gekomen en geprobeerd hier steun voor te krijgen? Een paar weken vóór Gedeputeerde Staten de hamer laten vallen op het besluit over de toekomst van de Krimpenerwaard is het echt naïef om te denken dat dit soort voorstellen nog enige kans maakt.
Vreemd trouwens dat dit geluid uit Schoonhoven komt, uitgerekend de dwarsligger in de K5 bij de samenwerking op het gebied van Sociale Zaken. Sociale Zaken is een van de terreinen waar inderdaad de ambtenaren van de diverse gemeenten bij elkaar zijn gebracht en werken in opdracht van de vijf verschillende gemeenten – precies zoals Gemeentebelang wil. Maar Schoonhoven was daar helemaal niet zo ‘content’ mee en voer als het even uitkwam een eigen koers. Als deze werkwijze op dat ene terrein al niet kan, zou het dan wel lukken als we álle ambtenaren bij elkaar huisvesten?
Ik heb me een tijdje geleden ook eens verdiept in die shared service centers waar Gemeentebelang nu ineens zo gecharmeerd van is. Wil zoiets succesvol zijn, dan moet er toch in de allereerste plaats sprake zijn van vertrouwen tussen de deelnemende gemeenten. Je gaat toch de organisaties met elkaar verknopen en als je elkaar dan niet voor honderd procent vertrouwt, dan is zo’n centrum tot mislukken gedoemd. En als er iets niet is tussen de K5-gemeenten, dan is dat wel vertrouwen.
Nog een bezwaar: een shared service center betekent een verdere professionalisering van het ambtelijk apparaat. Dat is prachtig, maar het is ook noodzakelijk dat de bestuurlijke organisaties in die professionalisering meegaan. Doen zij dat niet, dan zullen zij worden overvleugeld door de ambtenaren en dat is het laatste wat we - uit democratisch oogpunt - willen.
Ik zie de huidige gemeentebesturen die kwaliteitslag nog niet maken. De oprispingen die Leemhuis tot nu toe losmaakt, wijzen eerder op een hopeloos amateurisme.

Het leuke nieuws van vandaag: Gouderak heeft weer een bushokje. Strak, grijs – best mooi eigenlijk. Het kost een paar centen, maar dan heb je ook wat. Ik heb weleens voorgesteld om bij iedere geconstateerde vernieling een bord te plaatsen waarop staat, hoeveel dit de gemeente (dus ook de ouders van die rotjochies die altijd spreekwoordelijk op het kerkhof liggen) kost. Misschien dat de lieverdjes dan thuis eens op hun donder krijgen: ‘Wat heb je nou weer geflikt, weet je wel dat ik nu straks meer belasting moet betalen?’
Zou het helpen? Als je het niet probeert, weet je het niet. Voorlopig maar hopen dat ze met hun poten van dit bushokje afblijven.
Dan het niet zo leuke nieuws: Ouderkerk komt bij de regio Rotterdam-Rijnmond. Althans, dat wil de commissie-Leemhuis die dit heeft geadviseerd aan de provincie. En waarom? Omdat Krimpen nu bij Rijnmond hoort en als de Krimpenerwaard één gemeente wordt, dan moet die dus ook naar Rijnmond.
Rare logica.
Wat ik niet begrijp is waarom Krimpen niet kan worden losgeweekt van Rijnmond en zich kan aansluiten bij Midden-Holland? Het is toch vijf tegen één, dat zou toch veel logischer zijn?
Nu lijkt het of ik er al van uit ga dat Krimpen bij de Krimpenerwaard hoort. Ja, geografisch gezien wel – maar economisch, cultureel, sociaal, maatschappelijk gezien is dat nog maar de vraag. Door plotsklaps het K5-proces te verbreden tot een K6-discussie toont Leemhuis aan, weinig kaas te hebben gegeten van het karakter van dit gebied. Zij heeft naar de kaart van de Krimpenerwaard gekeken en gedacht: ‘Verrek, Krimpen ligt ook tussen die rivieren, waarom zou ik die dan ook niet binnen de rode lijn van de nieuwe gemeente laten vallen?’
Hallo, zo werkt het niet. Die fout werd ook in 1985 gemaakt, toen een overheid die nauwelijks wist waar de Krimpenerwaard lag wat lijnen op de kaart trok en willekeurig dorpen bij elkaar veegde tot één gemeente. Gouderak kwam bij Ouderkerk aan den IJssel – een kat en een hond werden in één kooi gestopt, daar kwam geheid gedonder van. Niet slim dus, maar die les heeft Leemhuis niet geleerd want ze doet weer precies hetzelfde.
Dorpen als Gouderak, Haastrecht, Stolwijk en Vlist bij Rijnmond – dat kan toch niet serieus bedoeld zijn? En als de provincie tóch overweegt het advies over te nemen, dan wil ik wel een nieuwe knuppel in het hoenderhok gooien. Stel dan ook de huidige gemeentegrenzen maar ter discussie en laat het aan de dorpen zelf over welke kant ze opgeveegd willen worden. Wedden dat in ieder geval deze dorpen dan zeggen: dan nog liever bij Gouda. Daar gaan onze kinderen tenslotte naar school, daar doen we onze grote boodschappen en daar gaan we naar het theater. Rotterdam? Je kunt er studeren en ze hebben een koopgoot die op zondag open is, dat wel. Maar verder?
Ik geloof dat het de schrijver Rie Brusse was die ooit zei: ‘Als je geen schip bent, heb je in Rotterdam niks te zoeken.’ Zo is het maar net.

Vanmorgen las ik de Volkskrant en ik moest huilen.
Martin Bril, 49 jaar jong, briljant stukjesschrijver, bedenker van rokjesdag, is dood. Darmkanker.
Ik heb hem niet gekend, maar toch beschouwde ik hem als een vriend. Zijn dagelijkse column was de vaste start van de dag, altijd goed voor een glimlach. Het feuilleton Evelien was een feest der herkenning, de gelijknamige televisieserie kluisterde mij aan de buis.
Dat de mooiste vrouw van Nederland de hoofdrol speelde had daar ook mee te maken, maar dit terzijde.
Martin Bril was ongeveer even oud als ik. Zijn stukjes waren veel beter dan die van mij en daardoor een inspiratiebron, een voorbeeld. Gepassioneerd schreef hij over zijn Volvo en verbaasde zich over de elektronische foefjes die in zijn nieuwe model zaten verborgen. Herkenbaar. Hij had, net als ik, ‘iets’ met Frankrijk en het goede leven, het eten en de wijn. Ik voelde, kortom, verwantschap.
Zijn columns brachten hem in alle uithoeken van het land en iedere plek werd even raak en liefdevol beschreven. Op 18 februari 2002 was hij in Gouderak om verslag te doen van het bezoek dat lijsttrekker Ad Melkert op uitnodiging van de PvdA Ouderkerk bracht aan het dorp waar hij is opgegroeid. Had ik geweten dat Martin Bril er bij zou zijn, dan had ik hem zeker even aangesproken. Maar ik wist het niet, ik las het pas de volgende dag in de Volkskrant.
Als bescheiden eerbetoon aan een uniek schrijver en een unieke man, hieronder nog een keer die column.
Ik ga hem missen, iedere ochtend als ik de krant van de mat opraap.

Melkert
Ad Melkert bracht gisteren een bliksembezoek aan zijn geboortedorp Gouderak, een vlek op de kaart ter hoogte van Gouda, aan de Hollandse IJssel.
Mooie rivier.
Gouderak ligt er niet alleen. Aan de overkant van het water ligt Moordrecht. Tussen de twee plaatsen vaart een pontje heen en weer. Er kunnen twee auto's, wat fietsers en voetgangers op en dan is het vol. De overtocht duurt nog geen drie minuten.
Waar Moordrecht een dorp met enige allure is, is Gouderak niet veel soeps. Op de dijk zitten een snackbar, een kledingzaak met een etalage vol pyjama's en een groentezaak die sinds maart 2001 is gesloten. Van de dijk af, landinwaarts, ligt tussen de oude nieuwbouw een klein winkelcentrum, een dorpshuis en dat is het.
Vlakbij waar de pont aanlegt is de kapperszaak van vader Melkert. De zaak is gevestigd in een oud-Hollands pandje, aan de Veerstraat die gewoon doodloopt in de klotsende rivier waarop druk scheepvaartverkeer is. Naast de deur hangt een bordje met de openingstijden en de mededeling: 'b.g.g. ingang om de hoek'. Omdat het maandag was, was de zaak niet geopend, maar de kapper was er natuurlijk wel en hij deed de deur van het slot.
Van binnen was de zaak van een adembenemende ouderwetsheid. Twee lichtbruine banken voor de wachtenden, een leesmap op tafel, een stoel voor de geknipte, een kruk voor de kapper zelf. Aan de kapstok hing diens kappersjasje, wit met een lichtgroen streepje. Boven de banken hingen oude vitrinekasten, spaarzaam ingericht met zulke produkten als Old Spice, De Vergulde Hand en Wellaform haarcrème. Ook was er een bordje met daarop de tekst: 'Kijk eens wat vaker in de spiegel van de kapper'.
De vader was een man die niet anders dan kapper kon zijn. Hij was gedrongen, hij was nagenoeg kaal, hij droeg een grote, gouden bril, hij had kleine voeten waaraan hij soepele zwarte schoenen droeg en de das die op zijn dikke buik lag, zat aan zijn overhemd vast met een zilveren dasspeld waaraan twee bedeltjes bungelden.
Een piepklein zilveren schaartje.
Een piepklein zilveren kammetje.
Hij was zenuwachtig omdat de lijsttrekker te laat was. Hij vermoedde dat Ad in de file stond. Dat is wat alle ouders denken als hun drukke kinderen te laat zijn. Hij vertelde over zijn vader en grootvader die ook kapper waren geweest, zij het niet hier, maar in Gouda. Boven de spiegel hingen hun foto's.
Wie in de kappersstoel ging zitten kon in de spiegel zien hoe laat het was, want aan een van de muren hing een klok die de tijd aangaf in spiegelbeeld. Hij vertelde over de rivier, de pont, en het kleine broertje van Ad dat ooit op zijn driewielertje het water is was gereden en door de lijsttrekker was gered.
Daar was ineens Ad.
Een beetje verlegen.
En in gezelschap van cameraploegen en fotografen die de kleine winkel onmiddellijk vulden. Dat was vooral jammer voor de geur die er hing, die klassieke lucht van een kapperszaak, een mengsel van linoleum, scheerzeep, lotion en natte regenjassen die decennia lang aan de kapstok hebben gehangen. Buiten klotste de rivier wild, want de Emma uit Dordrecht kwam zwaarbeladen voorbij.