Burgemeester

Al een tijd ligt-ie voor me, de enveloppe van de PvdA met daarop de mededeling: ‘Belangrijk! Deze enveloppe bevat uw stembiljet’ – in grote, opvallende letters. Het is voor het eerst dat de PvdA haar leden direct laat meepraten over een belangrijke kwestie, in dit geval de aanstellingswijze van de burgemeester. Dat de door de Kroon benoemde burgemeester z’n langste tijd heeft gehad, dat staat voor de PvdA inmiddels niet meer ter discussie. De vraag is nu: moet de burgemeester rechtstreeks door de bevolking worden gekozen, of door de gemeenteraad.
Ik twijfel. En daarom ligt die enveloppe nog altijd op mijn bureau, omdat ik geen keuze kan maken. Maar de deadline nadert, dus ik moet een besluit nemen. Niet stemmen, of aangeven dat ik geen mening heb, daar ben ik in ieder geval géén voorstander van.
Mijn hart zegt: laat de burgers maar kiezen. Het is tenslotte hún burgemeester. En in andere landen lukt het ook, dus waarom niet hier? Maar dan moet er wel wat te kiezen zijn natuurlijk. Dan moeten de kandidaten met een eigen, politiek programma de zeepkist op. En als ze dan gekozen worden willen ze dat programma ook gaan uitvoeren natuurlijk. Maar de gemeenteraad heeft ook zo z’n wensen en z’n programma. Als die twee botsen, wat dan? Dan krijg je een competentiestrijd tussen burgemeester en raad en dat is natuurlijk niet goed voor de gemeente. En willen we wel toe naar Franse toestanden, waar de burgemeester toevallig ook de voorzitter van de middenstandsvereniging is, en de voorzitter van de voetbalvereniging, en van de plaatselijke landbouwcoöperatie? En, omdat-ie burgemeester is, ook nog eens hoofd van de politie?
Moet de gemeenteraad dan de burgemeester kiezen? Als je de stelling hanteert, dat de gemeenteraad het hoogste orgaan van de gemeente is, lijkt dat niet meer dan terecht. Maar dan wordt de burgemeester een pion van de raad. En wie is die raad eigenlijk? Is dat de meerderheid plus 1 die dan bepaalt wie de burgemeester wordt? Of moet die keuze breed, het liefst raadsbreed worden gedragen. Laat je de burgemeester door de raad kiezen, dan wordt het burgemeesterschap per definitie een politiek ambt terwijl de burgemeester juist bóven de partijen zou moeten staan. Dus dan toch maar die rechtstreekse verkiezing?
U merkt, ik worstel. Maar ik moet een besluit nemen, liefst vandaag nog.
Het is het eeuwige dilemma van het hoofd en het hart. Het hart zegt: laat de bevolking haar eigen burgemeester kiezen. Het hoofd zegt: niet doen, dan bestaat de kans dat populisten die toch al veel posities in de plaatselijke samenleving bekleden, nog meer voor het zeggen krijgen. Te veel macht geconcentreerd in één persoon is nooit goed.Ik volg het hoofd. Een burgemeester moet gecorrigeerd kunnen worden door de raad, en dus moet de raad die burgemeester ook kiezen. Maar dan moeten de politieke partijen zich in hun verkiezingscampagne ook duidelijk voor een kandidaat uitspreken, dan weten de kiezers in ieder geval wat ze kunnen verwachten. Ik ga nu mijn stem uitbrengen.

Kleur

Wat een dag! In Amsterdam lieten vakbeweging én PvdA zien dat ze het demonstreren nog niet verleerd zijn. Kleur het Museumplein rood, zo had Wouter Bos PvdA’ers opgeroepen. En dat is gelukt. Moet je als kleine afdeling normaliter grote moeite doen om (tegen betaling!) bij het partijbureau in Amsterdam campagnemateriaal los te peuteren, op het Museumplein werden ballonnen, petjes en vlaggen kwistig uitgedeeld. Het heeft gewerkt, want het Museumplein wás rood. De hele binnenstad trouwens, links Nederland had Amsterdam gedurende bijna een hele zaterdag in de greep. De massa die was afgekomen op de Dwaze Dagen van de Bijenkorf ging als een nietige druppel onder in de oceaan van mensen die van de verschillende treinstations al dan niet via de Dam naar het Museumplein stroomde. De demonstratie was indrukwekkend. Behalve misschien voor het autistische kabinet, vrees ik. Hoe dan ook, het was een mooie dag, zaterdag. Een dag waarop de PvdA duidelijk kleur bekende. Ik had dit niet graag willen missen.

Dodenweg

Nog even terugkomend op de ontwikkelingen rond de Zuidwestelijke Randweg en de gevolgen van een keuze voor variant 3. Gisteravond nog eens goed naar de milieueffectrapportage gekeken en hoe langer ik erover nadenk, hoe groter de verontwaardiging. Het is ongelooflijk maar het staat er écht, op pagina 95, onder ‘Effectbeschrijving alternatief 3’ (dat is, voor alle duidelijkheid, het tracé via het Sluiseiland waarvan de hele politiek behalve de PvdA Ouderkerk en GroenLinks Gouda zo’n fervent voorstander zijn): als voor dit tracé wordt gekozen, neemt het aantal gewonden en doden (‘letselgevallen’, staat er eufemistisch) op het stuk dijk ten westen van de weg toe (dat is tussen dorp Gouderak en het punt waar de ZWR de rivier oversteekt). Want de weg heeft een aanzuigende werking waardoor het aantal auto’s dat van Ouderkerk en Gouderak richting Gouda (en terug) gaat, toeneemt tot 15.300 per etmaal. Vijftienduizenddriehonderd, over die smalle dijk waar zich nu al dagelijks vele bijna-ongelukken voordoen! Wat nu dreigt te gebeuren is, dat Ouderkerk miljoenen euro’s gaat betalen voor een weg waarvan het Ouderkerks belang sowieso al discutabel is, en daar een dodenweg voor terugkrijgt. Dat is de omgekeerde wereld: als je betaalt, zou de situatie voor je eigen bevolking juist veiliger moeten worden. Hoe gaan de andere partijen, die dit traject zo graag willen, dat uitleggen aan hun kiezers? Ik zal vast een suggestie aandragen: beding in ieder geval dat over de hele lengte van de dijk tussen Gouderak en de ZWR een fietspad wordt aangelegd. Dat kan heel gemakkelijk op de plaatsen waar nu bedrijven zijn gevestigd. Het is vooral het bedrijfsleven dat is gebaat bij de ZWR – dan moeten ze in ruil daarvoor ook maar een paar meter grond afstaan voor een fietspad. En waar geen bedrijven zitten moet de dijk maar verbreed worden, op kosten van de provincie bijvoorbeeld. Als het verkeer in Gouda door de ZWR veiliger wordt, dan mogen wij op z’n minst voor die miljoenen toch hetzelfde in Ouderkerk verlangen?

Moegestreden

Gisteren al vernam ik het via de e-mail, vandaag stond het ook in de regionale kranten. De Werkgroep Gouda-Krimpenerwaard staakt haar jarenlange strijd voor een milieuvriendelijke variant van de Zuidwestelijke Randweg (tracé 5) en gaat nu ‘meedenken’ met de gemeenten Gouda en Ouderkerk over de dijkvariant (tracé 3). Ik zal er geen doekjes om winden: het is een gevoelige slag voor de PvdA Ouderkerk. Heel lang zijn we schouder aan schouder opgetrokken om te voorkomen dat het unieke natuurgebied de Veerstalblokboezem onherstelbare schade zou oplopen als gevolg van de randweg. De Werkgroep bouwde in die tijd een indrukwekkende hoeveelheid kennis en kunde op en deelde die graag met ons. Het waren belangrijke bouwstenen voor onze politieke lijn, evenals de informatie die wij kregen van organisaties als Milieudefensie en het Zuid-Hollands Landschap. Jammer dat de politiek de argumenten vóór de milieuvriendelijke variant heeft genegeerd. Als straks ook het Zuid-Hollands Landschap moegestreden is en niet langer gefrustreerd wil worden door de politiek, die in Ouderkerk althans weigert een serieus debat over de milieu- en natuuraspecten aan te gaan, dan komt hier de PvdA alleen te staan en moeten ook wij ons gaan bezinnen op de vraag: heeft het zin aan een dood paard te blijven trekken? Of moeten wij ook, net als de Werkgroep, accepteren dat voor de beste variant kennelijk geen politiek draagvlak bestaat en dan maar inzetten op verbeteringen van het dijktracé? We zullen ons daar snel op moeten beraden. Vooralsnog leidt ook de aanvullende MER-rapportage nog wel tot de nodige vragen waarop een antwoord moet komen. Een daarvan wil ik wel vast stellen aan mijn collega-raadsleden: als het klopt dat, als gevolg van de brug ter hoogte van het Sluiseiland, het aantal auto’s tussen dorp Gouderak en die nieuwe brug bijna verdrievoudigt, hoe denken we dan de veiligheid van de fietsende schooljeugd ook op dat deel van de dijk nog te kunnen waarborgen?

Verdienen

Zaterdag kwam de PvdA-fractie eindelijk weer eens toe aan wat ik de belangrijkste taak van gemeenteraadsleden vind: praten met, en natuurlijk luisteren naar de inwoners van de gemeente. De aanleiding was de braderie in Gouderak, maar het zou natuurlijk veel vaker moeten gebeuren, ook op ‘gewone’ dagen. Alleen: die volle agenda’s hè.
Een steeds terugkerende ergernis is het fenomeen, dat ambtenaren of collegeleden op het gemeentehuis denken te kunnen beslissen over de agenda’s van de raadsleden – daarbij nauwelijks rekening houdend met het feit dat veel raadsleden ook gewoon werken. Pas nog, de afscheidsvergadering van burgemeester Hermans. Die werd op vrijdagmiddag gehouden, met als gevolg dat twee mensen van de PvdA-fractie er niet bij konden zijn. En vorige week moesten van de raadsleden foto’s worden gemaakt, voorafgaand aan de raadsvergadering. Of we maar om zeven uur konden komen, in plaats van acht uur. Nee dus, want als ik thuiskom wil ik ook nog even eten en met vrouw en kinderen praten over hun belevenissen van die dag. Quality time heet dat, maar daar heb je als raadslid heel weinig van. En deze week kreeg ik een telefoontje van het gemeentehuis of ik voor een kennismakingspraatje met de nieuwe burgemeester langs wilde komen. Niet ’s avonds natuurlijk, stel je voor, maar overdag. Voor één keer heb ik een uitzondering gemaakt, maar hierbij waarschuw ik burgemeester Oosters vast dat het geen gewoonte moet worden.
Het klinkt allemaal nogal klagerig, maar wanneer je al jaren achtereen wordt geacht op te draven wanneer anderen dat nodig vinden, begint dit onderdeel van het raadswerk je behoorlijk tegen te staan. Als we er nou nog voor betaald kregen…
Praten over je eigen portemonnee is gênant, dat hoort niet, het heeft al gauw iets hebberigs. Toch doe ik het nu, zodat voor iedereen duidelijk is wat wij in Ouderkerk ongeveer ‘verdienen’. Per jaar ontvangen wij 2814 euro, plus een kleine 500 euro onkostenvergoeding. Trek daar fiscale inhoudingen, de bijdrage aan de landelijke PvdA en aan de plaatselijke afdeling van af en je houdt net genoeg over om je benzine te betalen. Ik heb eens uitgerekend dat Gouderakse raadsleden (vanwege het gependel naar en van het gemeentehuis) jaarlijks zo’n kleine duizend kilometer voor de gemeente afleggen. Daar gáát de onkostenvergoeding. En waar andere gemeenten nog wel eens pc’s, mobiele telefoons en vergaderruimte beschikbaar stellen aan fracties, is daarvan in Ouderkerk geen sprake. Ook dat moet uit eigen zak worden betaald, evenals de vrije dagen die we moeten opnemen in verband met raadsverplichtingen.
Pleit ik nu voor meer geld? Absoluut niet, maar wel voor een beetje meer begrip voor de praktijk van een gemiddeld raadslid. Minder ‘verplichtingen’ voor de gemeente zou al een stuk helpen, waardoor er meer tijd beschikbaar komt voor het contact met de bevolking die wij worden geacht te vertegenwoordigen. Commissie- en raadsvergaderingen moeten gewoon doorgaan, maar fotosessies, afspraken met de burgemeester, onderonsjes tussen fractievoorzitters, ad-hoc werkgroepen en interne discussies over het eigen functioneren moeten de uitzondering zijn, niet de regel. En laten we nou ook eens het geld dat het Rijk beschikbaar heeft gesteld om van het lokaal bestuur een actieve democratie te maken, gebruiken. Daarvan ligt in Ouderkerk inmiddels al 30.000 euro op de plank, ongebruikt. Laten we daar eindelijk eens iets mee gaan dóen, bijeenkomsten organiseren, pamfletten drukken, folders of krantjes maken, anything. Als we de mensen om wie het gaat maar bereiken, want daar slagen we tot nu toe absoluut onvoldoende in.

Het H-woord

Als ik mijn ex-collega Hans van Raalte van de Goudsche Courant moet geloven, hoeft Ouderkerk niet blij te zijn met waarnemend burgemeester Hans Oosters, omdat hij deze gemeente ‘er wel eventjes bij doet’. Natuurlijk hebben we het daar met Oosters over gehad, vorige week toen we als fractievoorzitters met hem spraken. Lukt dat je wel, twee gemeenten? Het burgemeesterschap is immers geen lullig baantje, je moet er wel wat voor doen.
Liever had ik ook een volwaardige burgemeester gehad, maar erg logisch was dat niet geweest in dit stadium. Laten we wel wezen: als straks uit de bestuurskrachtmetingen van de vijf Krimpenerwaardgemeenten en uit de evaluatie van de K5-samenwerking blijkt, dat de gemeenten niet in staat zijn hun taken goed uit te voeren, dan moet je toch de mogelijkheid van een herindeling onder ogen durven zien. Er komt een moment dat het H-woord uit de taboesfeer moet worden getrokken. En wat heeft het dan voor zin om voor die paar jaar hier een nieuwe burgemeester te benoemen? Blijkt echter dat de gemeenten heel goed functioneren, dan kunnen we alsnog de vacature openstellen.
Zaterdag is er braderie in Gouderak en de PvdA zal daar peilen of de inwoners van het dorp zich eerder inwoner van de Krimpenerwaard of inwoner van Ouderkerk voelen. Ik durf de uitslag al te voorspellen: natuurlijk voelen zij zich allemaal in de eerste plaats Gouderakker, maar daarna toch vooral Krimpenerwaarder en dan pas, op grote afstand, Ouderkerker. Ook daar hoeven we geen doekjes om te winden. Bijna twintig jaar na de herindeling van de Krimpenerwaard voelt bijna geen enkele Gouderakker zich Ouderkerker – zoals geen Ammerstollenaar zich inwoner van Bergambacht zal voelen, en geen Stolwijker zich Vlistenaar noemt. Maar ze hebben wel allemaal iets gemeen: de Krimpenerwaard. En dus is één gemeente niet eens zo’n gekke gedachte.
Of, en dat is misschien voor de Krimpenerwaard wel de beste oplossing: maak de herindeling van 1985 ongedaan en laat weer elf gekozen gemeente- of dorpsraden (what’s in a name?) bepalen wat goed is voor hun dorp. Want mensen moeten hun volksvertegenwoordigers wel kennen en kunnen aanspreken. Voeg daarnaast alle ambtenaren samen in één grote, deskundige organisatie die de gemeenteraden adviseert en ondersteunt. Als we de voordelen van een grote gemeente kunnen combineren met een grotere betrokkenheid van de inwoners van het gebied bij hun bestuur, dan kunnen we een grote slag maken.

Welkom

Het is dus uiteindelijk niet Dick de Cloe geworden, maar een andere PvdA’er die de komende maanden, anderhalf jaar misschien wel, het Ouderkerkse roer in handen krijgt: Hans Oosters, de burgemeester van Bergambacht die Ouderkerk ‘er bij’ gaat doen. Vorige week hadden de Ouderkerkse fractievoorzitters in Bergambacht, na afloop van de afscheidreceptie van Jon Hermans, een indringend gesprek met (toen nog) de kandidaat-waarnemer. Over zijn persoon bestond geen discussie, links en rechts waren het erover eens dat Oosters een goed bestuurder is die ook – héél belangrijk – voor de burgers gemakkelijk aanspreekbaar is. Meer twijfel was er over de vraag: hoe vertellen we het de burger? Hoe kunnen wij politici met droge ogen uitleggen dat de benoeming van de burgemeester van Bergambacht in buurgemeente Ouderkerk, niets heeft te maken met een toekomstige herindeling?
Tja… Los van de vraag of een herindeling gewenst is of ongewenst (ik neig naar het eerste, maar binnen de fractie zijn de meningen daarover nog verdeeld), we moeten sowieso afwachten wat al die onderzoeken naar de bestaande samenwerking en de bestuurskracht opleveren. Als die aantonen dat het geheel van de Krimpenerwaard meer is dan de som van de vijf afzonderlijke gemeenten, dan moeten we ook het perspectief van een herindeling onder ogen durven zien. Maar als blijkt dat Ouderkerk heel goed in staat is z’n eigen boontjes te doppen, ja dan komt de vacature voor een volwaardige burgemeester voor Ouderkerk weer in beeld. Tot die tijd moeten we het doen met Hans Oosters. Dat klinkt somber, zo is het niet bedoeld. Ik heb er alle vertrouwen in. Hans, welkom in Ouderkerk!

Dokter

Waarin een klein dorp groot kan zijn.
Vrijdagavond had ik het gevoel, in een boek van Toon Kortooms verzeild te zijn geraakt. In onder meer Help, de dokter verzuipt! schetste hij de lotgevallen van een huisarts in De Peel die één was met zijn dorp, gek met de gekken. Een prachtige zedenschets van het pure dorpsleven, met de dokter als spil.
Hans Bouman is 25 jaar huisarts in Gouderak en dat heeft hij geweten. Nietsvermoedend was hij met een smoes naar het Dorpshuis gelokt waar tout Gouderak hem kwam bedanken voor een kwart eeuw plaatselijke gezondheidszorg. Voor de dokter hoefde het allemaal niet zo, zo’n eerbetoon, maar als Gouderakkers eenmaal iets in hun hoofd hebben dan laten zij dat er niet gemakkelijk uitpraten. Dus gevierd moest het worden, het jubileum, met veel hapjes en drankjes en tot laat in de avond.
Waar kom je het nog tegen, dat een huisarts zó verweven is met zijn dorp als in Gouderak? En als het al elders gebeurt, zouden ze daar dan ook zo gek zijn om gemiddeld 7,50 euro (meer dan 15 gulden!) per huishouden te geven voor een cadeau? Wat was ik vrijdagavond trots op dit dorp, waar normaal doen de norm is maar waar ze niet te beroerd zijn om hun dorpsgenoten die dat verdienen, in de schijnwerpers te zetten. Hetzelfde zou gebeurd zijn met de dorpsagent – als die nog bestond. Maar ik moest vorige week in de krant lezen dat de ‘Ouderkerkse’ wijkagent afscheid had genomen. Als raadslid kwam ik Cor Loosschilder regelmatig tegen en ik kreeg bewondering voor de manier waarop hij invulling gaf aan zijn beroep. Maar ik heb hem nooit als ‘mijn’ wijkagent gezien, zoals ik wel Hans Bouman ‘mijn’ dokter noem. Daarvoor kwam ik hem veel te weinig op straat tegen. Daar kon Cor niks aan doen, dat ligt aan de organisatie van de politie.
Hopelijk gaat de gezondheidszorg niet de politiezorg achterna en blijft onze dokter nog lang voor ons behouden. En gelukkig is Gouderak, ook als onderdeel van een groter Ouderkerk, altijd Gouderak gebleven. Dat zie ik ieder jaar op Koninginnedag, dat zag ik vrijdagavond in het Dorpshuis. Dat geeft hoop voor de toekomst. Bestuurders kunnen een dorp herindelen, veranderen kunnen ze het niet. Een gemeenschap wordt door haar eigen leden gemaakt, niet door de politiek.

Persoonlijk

U had mijn oordeel over de nieuwe raadzaal nog tegoed. Welnu, na twee commissievergaderingen moet ik zeggen: het valt wel mee. Toegegeven, het is krap en de stoelen passen net of net niet onder de tafel, maar ze zijn een stuk gerieflijker dan die er eerst stonden. Door de bank genomen ziet de zaal er veel representatiever uit. En de airco doet het ook, dat is een échte verbetering!
Gisteren het verwijt gekregen dat de stukjes die ik hier schrijf te veel op de persoon gericht zouden zijn. Dat begrijp ik niet zo goed. Als ik al kritiek heb op collega-bestuurders, dan richt die zich vooral op hun beleid en op de manier waarop ze dat beleid presenteren. Dat mag toch, in de politiek, zeker als je lid bent van een oppositiepartij? Politiek bedrijven met open vizier, noem ik dat maar. Daarbij mogen best namen worden genoemd, als je daar niet tegen kunt moet je niet in de politiek gaan. Maar ik wil hier ook best gezegd hebben, dat ik niets persoonlijks heb tegen Jon Hermans, Leo Barth en Gerda van Adrichem. Als ze iets goeds doen, vermeld ik dat óók – als daar aanleiding voor is. Het zou echter raar zijn als de fractievoorzitter van de enige oppositiepartij niet kritisch meer zou zijn over dit college en over de andere partijen. Als dat punt bereikt is, kunnen wij ook wel in de coalitie aanschuiven.
Nog even terugblikken op de commissie Welzijn en Onderwijs van afgelopen maandag. Was blij met de opstelling van het college, dat het vasthoudt aan het raadsbesluit van 24 juni dat er in Gouderak een multifunctioneel gebouw moet komen waarin in ieder geval de beide basisscholen, de peuterspeelzaal en de bibliotheek een plek krijgen. Minder enthousiast was ik over de mededeling, dat er weer een duurbetaald onderzoek wordt verricht naar de mogelijkheden om te beknibbelen op zo’n gebouw. Dat onderzoek is al gedaan door de werkgroep die de raad zelf had ingesteld en is dus overbodig, lijkt mij. Over een tijdje beginnen de besprekingen over de mogelijke ‘ombuigingen’ – een verhullende term voor bezuinigingen. Ik weet al een goede post: de externe adviesbureaus. Ooit hebben we ambtenaren uitgevonden om het college te adviseren. Dat moeten ze dan ook vooral gaan doen, daar zouden we externe adviseurs niet voor nodig moeten hebben.

Sneren

Mr X, over wie ik gisteren nog schreef, is dus Dick de Cloe – zo meldde de Goudsche Courant vandaag. Was waarnemer in Vlist, is waarnemer in Schoonhoven. Vanaf 1 oktober is hij beschikbaar en komt hij, misschien, naar Ouderkerk – Franssen volente. Volgende week donderdag komt de Commissaris van de Koningin naar Ouderkerk om met de fractievoorzitters over het post-Hermans tijdperk te praten. De Commissaris heeft de reputatie zich weinig gelegen te laten liggen aan de wensen van de raad, dus ik ben benieuwd hoe hij het gesprek gaat inzetten.
Nog even dit: zoals verwacht word ik vandaag uitgebreid geciteerd in de krant, bijvoorbeeld zo: "Bovendien is De Cloe een van de uitvinders van het dualisme en daar hebben we in de afgelopen tijd nu niet zo enorm veel goede ervaringen mee gehad", sneert Mudde richting vertrekkend burgemeester Hermans.
Tja, het citaat is feitelijk juist, maar dat ik zou ‘sneren’ richting Hermans komt toch echt voor rekening van de journalist. Als ik al ‘gesneerd’ (mooi woord trouwens) zou hebben, dan is dat richting het hele college dat, zoals ik wel vaker heb betoogd, weinig kaas heeft gegeten van de dualistische werkwijze.

Carrousel

De namencarrousel begint te draaien. Vandaag gebeld door de Goudsche Courant met de vraag: ‘Wat denk je, zou X (noemt naam) een goede zijn voor Ouderkerk?’
Wat moet ik nou met zo’n vraag? Het hoort bij het ritueel van de pers om, wanneer ergens een burgemeester vertrekt, te gaan speculeren over zijn of haar opvolging. De vraag is, of je daar als raadslid in mee moet gaan. Eigenlijk vind ik van niet. De Commissaris van de Koningin, Jan Franssen, is aan zet, het is zijn verantwoordelijkheid om te voorzien in een burgemeester voor Ouderkerk. Aan de andere kant: als een journalist mij iets vraagt, dan vind ik ook dat ik moet reageren. Dus mijn antwoord was: ja, X zou een heel goede zijn. Hij is eerder waarnemer geweest in twee gemeenten, kent de problemen van dit gebied én hij is over een paar weken beschikbaar. Bovendien is X een van de uitvinders van het dualisme en weet hij als weinig anderen hoe college en raad zich in dat systeem behoren te gedragen. Daar hebben we in Ouderkerk wel behoefte aan. Dus als ik Franssen was, zei ik tegen de GC-journalist, zou ik niet lang hoeven na te denken over de waarneming in Ouderkerk.
Maar ik bén Franssen niet, en ik heb geen overzicht van alle rondlopende burgemeesters die ook in aanmerking komen voor een waarneming. Dus ik doe niet mee aan speculeren, behalve misschien aan de borreltafel. Ik zal dan ook niet als eerste namen gaan noemen. Maar reageren op een naam, dat is wat anders. Enfin, u leest het zelf maar in de Goudsche Courant.
Overigens blijf ik van mening dat er straks, na een periode van waarneming, wel een volwaardige burgemeester moet komen.

Uitgekleed

Deze week met fractiegenoten Leen van Winden en Ralph Brieskorn met de benen op tafel de politieke actualiteit doorgenomen – en vakantie-ervaringen uitgewisseld natuurlijk. Het kon wel eens een hete herfst worden, was de conclusie. Neem alleen maar de vervulling van de bugemeestersvacature. Zo lang er geen vervanger is, neemt loco-burgemeester Leo Barth de honneurs waar. Dat betekent feitelijk dat hij alleen de dienst uitmaakt, want hij heeft steeds meer portefeuilles naar zich toe getrokken en is nu een superwethouder, terwijl zijn collega Gerda van Adrichem – toch afkomstig van de grootste partij de VVD – haar takenpakket uitgekleed ziet worden. Ga maar na: woningbouw is een VROM-onderwerp, dus voor Van Adrichem, maar Barth voert het woord over grote projecten als Geer en Zijde en Sportlaan. De discussie over het multifunctioneel gebouw in Gouderak, een onderwerp voor Welzijn en Onderwijs (portefeuille van Van Adrichem), is omgebogen tot een financiële discussie en dus een onderwerp voor Barth. En nu heeft hij ook nog de Zellingwijk overgenomen. Wethouder van Adrichem gaat alleen nog over de lantaarnpalen en de wipkippen, constateerden wij met spijt. De macht concentreert zich in één persoon, een ontwikkeling die de raad een halt moet toeroepen. Als ik fractievoorzitter van de grootste partij in de gemeenteraad was, liet ik niet zo met mijn wethouder sollen, dualisme of niet.
Andere vraag die de komende weken beantwoord moet worden: wat heeft het college gedaan om het multifunctioneel gebouw in Gouderak van de grond te krijgen. Is het reces goed benut of hebben ambtenaren en wethouders twee maanden lang niet gewerkt? En hoe staat het met de woningbouw in het plan Sportlaan in Ouderkerk aan den IJssel, een dossier waarin bewoners en college elkaar in de gordijnen hebben gejaagd? Hetzelfde lijkt te gaan gebeuren in Tuindorp, waar de bewoners ook geconfronteerd zijn met een bouwplan dat op het eerste gezicht weinig rekening houdt met hun belangen. Wanneer komt het college op voor zijn inwoners in plaats van dat het carte blanche geeft aan aannemer Van Erk, die ongehinderd plannen mag blijven maken en veranderen zonder dat iemand hem terugfluit? Ik heb de uitkomsten van het burgertevredenheidsonderzoek niet nodig om te weten dat het vertrouwen van de Ouderkerk in de gemeente tot onder het vriespunt is gedaald. Die signalen worden met de regelmaat van de klok afgegeven. Maar als ik ze hoor, en mijn fractiegenoten horen ze, en Leen van der Vlist hoorde ze, waarom hoort Leo Barth ze dan niet? Het wordt hoog tijd dat hij zijn antenne op de Ouderkerkse samenleving richt in plaats van op een aannemer uit Bergambacht.

Krap

De raadzaal is opnieuw ingericht. Dat werd ook tijd, want nog afgezien van het feit dat de stoelen erg ongemakkelijk waren en de geluidsinstallatie het vaker niet dan wel deed, zag het er ook niet uit. Een opknapbeurt was geen overbodige luxe. Behalve voor vergaderingen wordt de zaal ook gebruikt voor het sluiten van huwelijken, dus een beetje representatief mag ’ie best zijn.
Ik heb de ‘nieuwe’ zaal nog niet gezien, maar zag wel een mailtje voorbijkomen van de griffier, gericht aan de ambtenaar die uiteindelijk de supervisie over de inrichting had. En van dat mailtje werd ik niet vrolijk: er is geen beenruimte meer, de stoelen passen niet achter de tafel, er is geen ruimte om de vergaderstukken neer te leggen, de armleuningen zijn te laag, de raadzetels kunnen niet flexibel worden neergezet (er is geen rekening gehouden met verschuivingen na verkiezingen).
Waar hebben we dan steken laten vallen? De raad heeft zich op hoofdlijnen met de keuze voor het meubilair bemoeid: kleurstelling en prijs, dat was het wel zo ongeveer. Meer moet je ook niet willen, voor je het weet discussiëren we over de kleur van het wc-papier in het gemeentehuis. Maar mag je dan alsjeblieft verwachten dat er wel rekening wordt gehouden met de gebruikers van de raadzaal?
Ach, misschien valt het wel mee, maar ik ken de griffier niet als iemand die graag overdrijft. Maandagavond mag ik voor het eerst aan de nieuwe vergadertafel aanschuiven. Daarna zal ik u mijn definitieve oordeel geven.

Helden

De LPF vindt dat de in Irak omgekomen militair moet worden onderscheiden met het Bronzen Kruis dan wel het Kruis van Verdienste. In het Reformatorisch Dagblad (ja, ook die lees ik wel eens) zegt Mat Herben: 'In een tijd dat Nederland aan de tv is gekluisterd voor de Olympische Spelen, zien we wie onze échte nationale helden zijn die als geen ander recht hebben op een medaille.' En de pizzabezorger die op een drukke kruising wordt doodgereden dan? Of de kraandrijver die omkomt bij een ongeluk? De visser die overboord slaat en verdrinkt? De verpleegkundige die besmet raakt met HIV en later sterft? Leraren, burgemeesters, wegwerkers, glazenwassers en boomchirurgen – ze kunnen worden neergeschoten, bedreigd, overreden, of ze kunnen doodvallen. Welk beroep is zonder risico’s? Krijgen zij van Mat Herben ook een medaille als zij omkomen tijdens hun werk? Wat zijn de verdiensten van ‘onze jongens’ in Irak eigenlijk? Dat Nederland steeds vaker wordt genoemd als doelwit van terroristen? Vanmorgen schreef de historicus Thomas von der Dunk in de Volkskrant dat onze ministers nog zullen berouwen dat zij niet, zoals Chirac en Schröder, eenduidig ‘nee’ hebben durven zeggen tegen het onbezonnen avontuur van de VS in Irak: ‘Anders dan straks het Nederlandse volk Balkenende, zullen het Franse en Duitse volk hun regeringsleiders eeuwig dankbaar zijn.’ Laten wij voorlopig de Nederlandse sporters in Athene maar dankbaar zijn voor de vele mooie momenten die deze helden ons bezorgen. Vanavond de halve finales van de 100 meter vrije slag. Ik zal weer voor de buis zitten, en tijdens de journaals wegzappen naar de BBC omdat ik niets wil missen. Even geen Irak voor mij. En ook geen Ouderkerk overigens – mijn eerste vergadering is pas na de sluitingsceremonie.

Zwembad

Links en rechts van de toegangsweg naar het zwembad in Gouderak liggen bergen zwarte aarde. Bedoeld, zo wist het zwembadpersoneel mij te vertellen, om straks, als het zwemseizoen is afgelopen, het gebied rond het zwembad op de schop te nemen. Maar dat is pas over een week of drie, vier. De vraag is nu: waarom dan nu al die grond daar gestort? Hadden ze – en ik vermoed dat de gemeente de opdrachtgever is – daar nou niet even mee kunnen wachten tot het werk écht moest beginnen? Er schijnt ook helemaal geen overleg met het zwembad te zijn geweest. En zo kon het gebeuren dat op de warmste dag van het jaar grote tractoren af en aan reden om bij het zwembad grond te storten, zich niet bekommerend om de bezoekers (veelal kinderen!) die de toegangsweg door de machines geblokkeerd zagen. Hoezo communicatie? De toegangsweg mag dan formeel niet bij het zwembad horen, het zwembad was toch zeker belanghebbende en met belanghebbenden hoor je overleg te voeren.
Over het zwembad gesproken: een ambulance wist een paar weken terug de weg naar het zwembad niet te vinden. De chauffeur volgde keurig de bordjes, maar die leidden naar een smal bruggetje waar een auto met geen mogelijkheid overheen kan. Een jongen moest voor de ambulance uit rennen om de juiste weg te wijzen. Een rampenoefening in het zwembad zou een aardig idee zijn. Dan weten de hulpdiensten het in de toekomst misschien beter te vinden.

Niks nieuws

"De afgelopen anderhalf jaar hebben we keer op keer gemerkt dat het college een steeds eigenstandiger koers vaart als het gaat om het uitvoeren van wensen van de raad en het informeren van de raad. Meerdere keren is de raad bij cruciale besluiten te laat geïnformeerd, en ook heeft de raad verschillende keren te weinig tijd gekregen voor een gedegen voorbereiding op de besluitvorming. Het college spreekt dan wel in zijn beleidsprogramma over ‘Het vertrouwen waarmaken’, maar voor ons is het veel meer ‘Het vertrouwen beschamen’. De PvdA vindt het dan ook moeilijk om het college dit vertrouwen te geven. In zijn beleidsplan schreef het college dat de ervaring met en attitude van wethouders door de raad moet worden getoetst. Welnu, van de PvdA krijgen beide wethouders een dikke onvoldoende. (…)
Met het IQ van de wethouder (bedoeld wordt Leo Barth, lm) zit het wel snor, aan het EQ moet nog hard worden gewerkt. Let wel: we hebben het hier over attitude! Een positieve attitude is van groot belang voor het herstellen van het vertrouwen van de burger in de gemeentebestuur. (…)
Het had haar (de burgemeester, lm) gepast zich nu, tussen de sollicitaties door, wat terughoudender op te stellen. In plaats daarvan geeft zij een interview aan Binnenlands Bestuur waarin zij het gemeentebestuur te kijk zet. Een aantal van ons voelt zich toch persoonlijk aangesproken door het verwijt dat het niveau van het bestuur in Ouderkerk nog minder was dan dat van een amateurvoetbalclub. Met dat soort opmerkingen creëer je geen vertrouwen, maar ben je contraproductief bezig. Het zou de burgemeester sieren zich wat bescheidener op te stellen, gezien ook de positie waarin zij zichzelf met haar ambities heeft gemanoeuvreerd. Wij zouden graag hebben vastgesteld dat zij ook echt ónze voorzitter was (van de raad, lm). Helaas moeten wij constateren dat zij zich meer en meer profileert als voorzitter van het college, ook al gelet op de manier waarop zij tijdens raadsvergaderingen de wethouders in bescherming neemt. Dat behoren zij zélf te doen. Zij mag van ons alle dagen van maand voorzitter van het college zijn, behalve op die ene donderdagavond dat wij vergaderen. (…)
Tot nu toe hebben we ongelooflijk veel tijd moeten investeren in het intern discussiëren over ons eigen functioneren. Navelstaarderij van de bovenste plank, en daar wilden we toch juist vanaf. Er is een budget van 20.000 euro beschikbaar voor activiteiten van de raad in het kader van het dualisme. Wij stellen voor dit bedrag per direct beschikbaar te stellen aan de fracties, verdeeld op basis van het aantal gehaalde stemmen bij de raadsverkiezingen, zodat zij inderdaad ook financieel wat meer armslag krijgen om de burger bij het bestuur te betrekken. We willen een actieve democratie, dan moeten we daar ook wat moeite voor doen. (…)"
(Uit de algemene beschouwingen van de PvdA, uitgesproken in de gemeenteraadsvergadering van 13 november 2003)

Interview

Oeps! De burgemeester had zich vast een leuker afscheid van Ouderkerk voorgesteld. Maar met zijn interview vandaag in de Goudsche Courant zet (ex-)CDA-collega Leen van der Vlist wel erg de toon voor het politieke klimaat van de komende weken. ‘Deze burgemeester heeft de raad gekleineerd’, luidt de kop. En verderop: ‘Ik vond haar voor deze functie vanuit democratisch oogpunt totaal ongeschikt’, en: ‘Ik heb me nog het meest gestoord aan de nogal autistische indruk die zij maakte’. Die woorden zullen ook in Ridderkerk met gefronste wenkbrauwen worden gelezen. Moeten we ze afdoen als het natrappen van een gefrustreerd raadslid? Ik dacht het niet, ik ken Leen als een heel serieus en intelligent mens die goed nadenkt over wat hij zegt – en als iemand die van zijn hart geen moordkuil maakt. Dat deed hij ook niet tijdens raadsvergaderingen, ik herinner me zijn harde toon bij de laatste algemene beschouwingen. Voor het college kan dit dus niet als een verrassing komen, maar het heeft niets met de signalen gedaan. Toch autistisch? Als je geen antenne hebt voor dit soort uitingen van onvrede, dan hoor je niet aan die kant van de bestuurlijke tafel te zitten. Dat geldt wat mij betreft overigens niet alleen voor de burgemeester, maar ook voor de wethouders. De burgemeester zal het interview schouderophalend afdoen, zij gaat toch weg. Maar de wethouders, zij moeten met deze raad verder. Ik ben reuze benieuwd hoe de andere coalitiepartijen gaan reageren op de politieke crisis – zo mag je het opstappen van een fractievoorzitter toch wel noemen. Gaan zij hun wethouders vertellen dat het zo echt niet langer kan? En zullen die wethouders dat dan accepteren? Ik kan haast niet wachten tot de volgende raadsvergadering.

Contract

Als lokaal politicus moet je op de hoogte blijven van het nieuws, dus worstelde ik me na mijn vakantie door drie weken Goudsche Courant heen. Het enige opzienbarende was de reddingsactie van een Gouderakse die een peuter van de verdrinkingsdood heeft gered. Politiek van geen enkele betekenis, maar wat een verademing dat er nog mensen zijn die niet langs de kant blijven staan als iemand in nood verkeert maar direct handelend optreden.
Politiek wél interessant was de brief van CDA-collegafractievoorzitter Leen van der Vlist die tussen de post zat. Hij stapt op als raadslid, en wel onmiddellijk. Uit frustratie omdat de raad door het college niet serieus wordt genomen, omdat hij te veel tijd en energie kwijt is aan bijeenkomsten die geen enkel rendement opleveren. Precies de argumenten die de PvdA ook bij herhaling heeft aangevoerd maar die stelselmatig door het college worden genegeerd. Dit college is een schande voor de lokale politiek, toont geen enkel respect voor de gemeenteraad en vergeet dat de raad het hoogste orgaan is van de gemeente, niet het college. Dat moet uitvoeren wat de raad wil, niet andersom. Misschien kan een nieuwe burgemeester dat bij de wethouders van SGP en VVD wel duidelijk maken, het is Jon Hermans in ieder geval niet gelukt – als zij het al heeft geprobeerd.
Terecht ook dat Leen in zijn brief aangeeft dat burgers en bedrijven de gemeente steeds meer als een sta-in-de-weg gaan beschouwen in plaats van als een instantie die er voor hen zou moeten zijn. Het is waar, de manier waarop het college communiceert – of eigenlijk: niet communiceert - met de Ouderkerkers is daar keer op keer een bewijs van.
Ik vind het jammer dat Leen vertrekt. Als mens en als politicus ben ik hem de afgelopen jaren steeds meer gaan waarderen. Jaja, er zíjn goede CDA’ers. Zoals ook, godzijdank, het overgebleven raadslid Remco Advocaat en Van der Vlists opvolger Hans Verkerk.
Ik deel de frustraties van mijn CDA-collega, maar ik weiger de handdoek in de ring te gooien. Wie in de raad wordt gekozen, tekent daarmee impliciet een contract met de kiezer. En dat contract heeft een looptijd van vier jaar. Ik vind het jammer dat Leen van der Vlist dat contract eenzijdig heeft opgezegd. Het CDA had er beter aan gedaan vanuit zijn positie als coalitiepartij de bestuurscultuur te veranderen, door bij de SGP en de VVD aan te dringen op een betere attitude van de wethouders die zij hebben geleverd. Misschien dat het opstappen van Leen leidt tot een schokeffect bij college en coalitiepartijen en dat het de gewenste cultuurverandering uiteindelijk toch tot stand brengt. Maar als ook nu nog alles blijft zoals het is, dan verdient dit college het niet de rit uit te zitten. Dan moet het CDA consequent zijn, uit de coalitie stappen en samen met de PvdA in de oppositie gaan. En omdat ook de VVD steeds meer en steeds openlijker kritiek heeft, is het allerminst zeker dat dit college het volhoudt tot de volgende verkiezingen in 2006.

Stoom afblazen

Zomerreces, dus deze weken niet zo veel te melden. Hoewel: vandaag kreeg ik de notulen van de BenW-vergaderingen van 6 en 8 juli onder ogen. Twee dingen vielen me op: 1) de Zellingwijk blijkt ineens onder wethouder Leo Barth te vallen en niet meer onder Gerda van Adrichem, en 2) in de onderhandelingen met transportbedrijf Verstoep over uitplaatsing van zijn bedrijf ten behoeve van een multifunctioneel gebouw moet Verstoep binnen twee weken komen met een mogelijk alternatief voor de locatie-Kattendijk (waar vroeger garagebedrijf De Waal zat), ‘daarna worden de onderhandelingen stopgezet’.
Wat het eerste betreft: ik had liever gehad dat Gerda het project Zellingwijk was blijven trekken. Zij kent de gevoelens over dit onderwerp in Gouderak, ze heeft in Gouderak haar netwerken en ik mag toch hopen dat zij ook de emotionele en sociale kanten van het onderwerp op waarde weet te schatten. Met Leo Barth aan het roer zal het weer sneller over de centjes gaan en niet over de immateriële aspecten van deze voor het dorp zo belangrijke zaak. Voor Leo Barth geldt wat Oscar Wilde ooit zei: hij weet van alles wat het kost, maar hij kent van niets de waarde.
En over het tweede: dit is natuurlijk niet de toon waarop je onderhandelingen voert. Ik heb er weinig hoop op, dat zo enig succes wordt geboekt. Een paar weken geleden hadden de fractievoorzitters en het college een achterkamertjesoverleg, waar het college eigenlijk de al een half jaar lopende discussie over het multifunctioneel gebouw nog eens dunnetjes wilde overdoen: kan de gemeente het financieel wel trekken, moeten we niet eens denken aan een andere locatie, kunnen we het gebouw niet gefaseerd neerzetten (eerst de School met de Bijbel, en dan over een jaar of wat De Kranepoort)? Allemaal vragen, die allang aan de orde zijn geweest. Mijn interpretatie is dat het college feitelijk weigert te doen wat de raad heeft opgedragen, en dat is een multifunctioneel gebouw realiseren aan de Huurmanlaan – en wel zo snel mogelijk. Enfin, op die bijeenkomst – die wat mij betreft nooit had hoeven en mogen plaatsvinden – heb ik gezegd dat als het college na de zomer niet met resultaten komt, mijn geduld op is.
Goed, dat was even wat stoom afblazen. Deze week ook de website van de PvdA bijgewerkt, onder andere met een alleraardigst artikel uit de Goudsche Courant over de bijzondere natuurwaarden van de Veerstalblokboezem. Zie het dossier ZWR op de site. Dit artikel geeft haarfijn aan waar het in de hele ZWR-discussie óók over hoort te gaan, maar waar alle Ouderkerkse partijen behalve de PvdA tot nu toe met een grote boog omheen lopen. Gouda, de provincie, Ouderkerk, ze sluiten allemaal de ogen voor wat de consequenties kunnen zijn van het tegen beter weten in vasthouden aan het dijktracé: een gang naar de rechter die met één blik op de lijst van beschermde dieren en planten die in de boezem voorkomen dit tracé naar de prullenbak zal verwijzen. Is het dan niet veel verstandiger nu al te kiezen voor de meest milieuvriendelijke variant?
Van de PvdA Gouda hoeven we geen steun te verwachten. Ik heb de nieuwe wethouder Siebe Keulen gefeliciteerd met zijn benoeming en hem meteen gevraagd of hij zich in het Goudse college ook eens sterk wil maken voor de natuur in de achtertuin van Gouda. Zijn antwoord: ‘Ik moet je teleurstellen, mijn mening over de ZWR tot nu toe is geen andere dan die van de PvdA Gouda.’ Jammer Siebe, dan moet je het zelf maar weten. See you in court!

Buurvrouw

Ridderkerk, het is voor mij terra incognita. Ik weet nog net dat het in de buurt van Rotterdam ligt en van de gemeentelijke website leer ik dat het vijf kernen heeft: Centrum, Slikkerveer, Rijsoord, Bolnes en Oostendam. Het klinkt exotisch ver weg, maar Slikkerveer ligt tegenover Krimpen aan de Lek, van de Krimpenerwaard slechts gescheiden door een rivier en er vaart nog een pontje ook. Bolnes ligt tegenover de Stormpolder in Krimpen aan den IJssel. Als de gemeente Krimpenerwaard er ooit komt, wordt Ridderkerk gewoon een buurgemeente. En wordt Jon Hermans onze buurvrouw.
Ze gaat dus weg, de burgemeester. Gisteravond belde ze, voor de Ridderkerse gemeenteraad met de aanbeveling naar buiten kwam, met de Ouderkerkse fractievoorzitters: ‘Ik heb de laatste tijd niet stilgezeten’, zei ze, en bracht het nieuws van haar succesvolle sollicitatie voorzichtig. Ik stel het buitengewoon op prijs dat ze eerst de eigen raad informeerde. En ik ben ook oprecht blij voor haar.
Maar Ridderkerk? Het heeft iets saais, iets vreselijk doorsnees. Van de website word ik niet veel wijzer. Ik zie dat Leefbaar Ridderkerk de grootste partij in de raad is, gevolgd door de PvdA. Veel Leefbaren, dat wijst op onvrede onder de burgers over de gevestigde partijen. Het is geen kleine gemeente, bijna 47.000 inwoners – een stuk groter dan Delfzijl. Een mooie springplank voor een volgende carrièrestap naar een 100.000+ gemeente: de vorige burgemeester van Ridderkerk ging naar Zoetermeer. En verder? Het gemeentewapen wordt gesierd door St. Joris die de draak verslaat. Joris was de schutspatroon van de vroegere ‘Riederkerk’ waarnaar de gemeente is vernoemd, maar tegenwoordig lijkt er weinig ridderlijks en heldhaftigs te beleven in Ridderkerk. Als randgemeente van Rotterdam zal Ridderkerk ongetwijfeld ook met een overloop van grotestadsproblemen te maken hebben. En er is een Sportlaan en een Burgemeester De Zeeuwstraat – net als in Ouderkerk aan den IJssel.
Maar Groot Nieuws komt er nooit vandaan. Ja, drie weken geleden stond in de krant dat er een reuzenpython was gevangen. Kijk, dát is in Ouderkerk nog nooit voorgekomen, daar moet je dus voor in de grote stad zijn.
Ik hoop voor Jon Hermans dat die python niet symbool staat voor een bestuurlijke slangenkuil – maar met zo veel Leefbaren in de raad vrees ik het ergste.